Postbiotica: wat is het, en is het goed voor ons?

Postbiotica: wat is het, en is het goed voor ons?
(Last Updated On: augustus 30, 2021)

Veel mensen hebben gehoord over probiotica, de levende bacteriën die kunnen worden aangevuld ter ondersteuning van de gezondheid. Sommige mensen hebben gehoord over prebiotica, de voeding (meestal vezels) voor de bacteriën die in onze darm aanwezig zijn. Een paar van jullie kennen misschien synbiotica, wat een combinatie is van de pro- en prebiotica. Maar nog niet veel mensen hebben van postbiotica gehoord. Dus laten we er vandaag in duiken. Wat zijn postbiotica en zijn ze gezond voor ons?

Postbiotica Positive Gut

De definitie van postbiotica

Postbiotica zijn een relatief nieuwe ontdekking. Pas sinds ongeveer 5 jaar beginnen onderzoekers meer aandacht te besteden aan deze groep bioactieve stoffen. De naam ‘postbiotisch’ komt van ‘post’ wat ‘na’ betekent en ‘biotisch’ wat ‘betrekking heeft op of voortkomt uit levende organismen’.

De International Scientific Association of Probiotics and Prebiotics (ISAPP) heeft eerder in 2021 een consensusverklaring uitgebracht over de definitie van postbiotica. Die heb ik gebruikt als de belangrijkste bron voor deze blog.

De officiële definitie van een postbiotica is als volgt:
‘Bereiding van levenloze micro-organismen en/of hun componenten die een gezondheidsvoordeel opleveren voor de gastheer’

Klinkt een beetje ingewikkeld toch? Dit betekent dat een effectieve postbiotica (een deel van) dode bacteriën bevat en ook de producten kan bevatten die de bacteriën in hun leven hebben gemaakt (zoals Korte Keten Vetzuren (KKV)), maar het moet nog steeds gezondheidsbevorderende effecten hebben.

Van sommige bacteriën is zelfs aangetoond dat ze sterkere gezondheidsbevorderende effecten hebben als ze dood zijn dan levend. En dit is zeer waardevol voor de wetenschap van postbiotica.

Mogelijke gezondheidseffecten van postbiotica

Er zijn 5 manieren waarop wordt aangenomen dat postbiotica een gezondheidsvoordeel kunnen hebben. (Geïllustreerd in de onderstaande afbeelding uit de consensusverklaring)

  1. Door het aanpassen van de microbiota die al aanwezig is. De stoffen die het postbioticum bevat (zoals melkzuur en korte keten vetzuren) zijn voedingsbronnen voor het darmmicrobioom en helpen bij het creëren van een gezonde omgeving
  2. Verbetering van de darmwand. De epitheelcellen zitten in de darmwand die de binnenkant van je darmen scheidt van de binnenkant van ons lichaam.
  3. Aanpassing van de immuunrespons. Postbiotica kunnen commnuniceren met receptoren in de darmwand en de immuunrespons helpen aanpassen.
  4. Modulatie van systemische metabole reacties. Effecten op de stofwisselingsreacties worden gestart door de metabolieten of enzymen in en op het oppervlak van de geïnactiveerde micro-organismen. Een voorbeeld is dat het zou kunnen helpen bij het afbreken van galzuren.
  5. Signalering via het zenuwstelsel. Micro-organismen kunnen verschillende neuroactieve verbindingen produceren die in het enterische en centrale zenuwstelsel kunnen werken. Dit heeft het potentieel om het gedrag en de cognitieve functie bij dieren en mensen te moduleren. Denk aan serotonine, dopamine en GABA. Ook kunnen voorlopers voor neurotransmitters worden gemaakt.

Onthoud dat dit slechts speculatie is en dat er nog steeds bewijs moet komen.

Er zijn al enkele kleine studies gedaan op mensen. Een van deze onderzoeken toonde aan dat oraal toegediende geïnactiveerde melkzuurbacteriën kunnen helpen bij het verbeteren van een infectie met helicobacter pylori, een vermindering van de symptomen van het prikkelbare darm syndroom (PDS), een vermindering van onverklaarbare diarree en vermindering van de negatieve effecten van stress.

Een onderzoek met door warmte inactief gemaakte Bifidobacterium bifidum MIMBb75 toonde ook een vermindering van PDS-symptomen. Maar alle onderzoeken hebben nog steeds meer gegevens en onderzoek nodig om daadwerkelijk aanbevelingen te doen.

Postbiotics positive gut
Salminen, S., Collado, M.C., Endo, A. et al. Publisher Correction: The International Scientific Association of Probiotics and Prebiotics (ISAPP) consensus statement on the definition and scope of postbiotics. Nat Rev Gastroenterol Hepatol 18, 671 (2021). https://doi.org/10.1038/s41575-021-00481-x

Postbiotica in ons eten

Postbiotica komen van nature voor in ons voedsel. Elk product dat ooit een groot aantal bacteriën bevatte, zal postbiotica bevatten. Die bacteriën kunnen nog wel aanwezig zijn, maar ‘dood’. Wanneer bijvoorbeeld zuurdesembrood wordt gebakken, een product voor langere tijd wordt bewaard, of als yoghurt wordt gepasteuriseerd. Of ze kunnen nog in leven zijn en hebben gedurende hun leven veel bioactieve stoffen (zoals melkzuur, KKV en andere metabolieten) gemaakt die nog in het product aanwezig zijn.

Men denkt dat deze stoffen die door de bacteriën in een product worden aangemaakt, hetzelfde effect kunnen hebben als diezelfde stoffen die door ons darmmicrobioom worden aangemaakt. Hoewel dit meer onderzoek vereist.

Om als postbiotica te kwalificeren en als zodanig te worden gebruikt (en verkocht), moeten de bacteriën worden geïdentificeerd voordat ze worden geïnactiveerd. Onbekende micro-organismen kwalificeren niet als postbiotisch. Het is belangrijk om zeker te weten of een micro-organisme gezondheidsbevorderend of in ieder geval onschadelijk is.
Een zuurdesembrood dat is gemaakt met een zuurdesemstarter die niet goed is geïdentificeerd, mag geen postbioticum worden genoemd. Maar een zuurdesembrood gemaakt met een zuurdesemstarter die is geïdentificeerd, kan postbiotisch zijn.

Postbiotisch supplement

Tegenwoordig zijn er ook supplementen op de markt, waarbij je de fermentatie producten neemt.
Dit zijn officieel geen postbiotica, aldus de ISAPP. Een postbioticum MOET de cellulaire biomassa van de bacteriën bevatten. Een supplement met alleen het korteketenvetzuur Butyraat is bijvoorbeeld een butyraatsupplement en geen postbioticum.

Het maken van een postbiotisch supplement of product is veel gemakkelijker dan het maken van een probiotisch supplement. Wanneer je je geen zorgen hoeft te maken over het in leven houden van de bacteriën (zoals bij een probiotica), wordt bewaren en vervoeren ineens een stuk makkelijker.

Er is een punt van aandacht bij de postbiotische supplementen die tegenwoordig op de markt zijn. Ze worden vaak niet onafhankelijk onderzocht. Dus als er claims op de pakketten staan, zijn dat meestal alleen de tests van de fabrikant.

Het is belangrijk om goed geteste producten te kopen, omdat sommige bacteriën endotoxinen kunnen aanmaken die nog steeds problematisch zijn voor mensen, zelfs nadat de bacteriën dood zijn. Koop dus alleen bij fabrikanten die je vertrouwt en die hun producten grondig hebben getest.

Heb je al eens postbiotica geprobeerd? Wat is jouw ervaring? Laat het me weten in een reactie hieronder!



Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.