Vitamine D en Prikkelbare Darm Syndroom

Vitamine D en Prikkelbare Darm Syndroom
(Last Updated On: april 20, 2020)

Vitamine D wordt ook wel de vitamine van de zon genoemd. Als ik er alleen maar aan denk, word ik al blij. De dagen worden langer, maar in Nederland, waar ik woon, zijn de meeste dagen nog steeds grijs en druilerig. In noordelijke delen van de wereld laat de zon zich niet het hele jaar door zien. Gelukkig kan ons lichaam vitamine D opslaan nadat we het hebben gegeten (of geproduceerd!). Wat maakt vitamine D zo speciaal voor ons om het op te slaan? Heeft vitamine D een verband met inflammatoire darmziekten (ziekte van Crohn en Colitis Ulcerosa) en het prikkelbare darmsyndroom (PDS)? En wat is het verband tussen ons microbioom, vitamine D en darmgezondheid? Lees verder om erachter te komen!

De afgelopen maanden had ik een stagiaire die met mij samenwerkte in mijn diëtistenpraktijk, haar naam is Shirley Zwart en zij schreef dit artikel voor jou!

Wat zijn vitaminen?

Vitaminen zijn voedingsstoffen die in kleine hoeveelheden voorkomen in eten en drinken. Ze zijn nodig voor normale groei en ontwikkeling en om gezond te blijven. Ze leveren geen energie, maar sommige vitamines helpen het spijsverteringsstelsel om energie te verkrijgen. Het lichaam kan geen vitamines produceren of op zijn minst creëren in hoeveelheden die hoog genoeg zijn om aan onze behoeften te voldoen. Daarom staan ze bekend als essentiële (onmisbare) voedingsstoffen.

Wat is vitamine D?

Vitamine D is een in vet oplosbare vitamine en wordt ook de vitamine van de zon genoemd. Het is een van de weinige vitamines die het lichaam zelf kan maken en het is eigenlijk een prohormoon of voorloper van een hormoon. Onder invloed van zonlicht maakt onze huid vitamine D. Tot 80% van onze vitamine D-behoefte moet worden voldaan door blootstelling aan zonlicht. De andere 20% van onze vitamine D-behoefte wordt opgenomen in onze darm, afkomstig van het voedsel dat we eten wat van nature vitamine D bevat of wat daarmee is verrijkt.

Functies van vitamine D

Vitamine D heeft verschillende functies in ons lichaam.

Ondersteuning van bot- en tandgezondheid. Het helpt bij de opname van calcium en fosfor in ons darmkanaal en verwerkt het in onze botten en tanden. Dit is nodig voor groei en om botverlies te voorkomen.

Hulp bij spierfunctie door het handhaven van een calciumbalans.

Ondersteun ons immuunsysteem met ontstekingsremmende eigenschappen. Kan inflammatoire darmziekten verbeteren.

Kan een rol spelen in onze hersenen en ons zenuwstelsel. Vitamine D heeft een verscheidenheid aan neuroprotectieve functies, waaronder het helpen van bèta-amyloïde in de hersenen, een abnormaal eiwit waarvan wordt aangenomen dat het een belangrijke oorzaak is van de ziekte van Alzheimer.

Waar halen we vitamine D vandaan?

Er zijn 2 vormen van vitamine D: vitamine D2 (ergocalciferol, uit plantaardige bronnen) en vitamine D3 (cholecalciferol, uit dierlijke bronnen). Vitamine D wordt opgenomen in de dunne darm na het nuttigen van een maaltijd of wordt gevormd in de huid onder invloed van ultraviolette B (UVB) straling, wat deel uitmaakt van zonlicht. Vitamine D2 wordt gevormd in bepaalde paddestoelen en schimmels. Terwijl vitamine D3 wordt gevormd in de huid van mens en dier. Dat is de reden waarom vitamine D3 van nature voorkomt in voedingsmiddelen van dierlijke oorsprong.

Vitamine D is van nature te vinden in voedingsmiddelen, waaronder:
Vette vis; bijv. sardines, makreel, zalm, haring, forel en paling, levertraan bevat ook vaak veel vitamine D
Rood vlees (klik om mijn artikel over rood vlees te lezen)
Lever
Eidooiers
Champignons

Het kan ook worden gevonden in verrijkte voedingsmiddelen zoals margarine, sommige ontbijtgranen, sommige yoghurt soorten, melk en sojamelk.

Vitamine D tekort

Vitamine D-tekort bij kinderen veroorzaakt rachitis, een aandoening die resulteert in zwakke en zachte botten. Kinderen met rachitis kunnen misvormingen in hun benen ontwikkelen, groeiachterstand, botpijn, een groot voorhoofd en slaapproblemen hebben.

Bij volwassenen kan vitamine D-tekort leiden tot:

Osteomalacie, een botverdunnende aandoening die uitsluitend voorkomt bij volwassenen en wordt gekenmerkt door spierzwakte en botbreekbaarheid

Osteoporose, een aandoening gekenmerkt door verminderde botmineraaldichtheid en verhoogde botbreekbaarheid

Spierzwakte, pijntjes en spiertrekkingen

Licht gevoel in het hoofd

Parodontitis, een lokaal inflammatoir botverlies dat kan leiden tot tandverlies

Depressie, lage vitamine D-waarden zijn een risicofactor voor depressie.

Vitamine D en inflammatoire darmziekten

Vitamine D-tekort komt veel voor bij patiënten met inflammatoire darmaandoeningen (IBD). Wat niet duidelijk is, is of het tekort een oorzaak of een gevolg is van de ziekte. Vitamine D kan een rol spelen bij de ontwikkeling en het verloop van IBD. Patiënten met IBD en vitamine D-deficiëntie hadden vaker terugval van klachten, hogere postoperatieve recidieven, slechtere kwaliteit van leven en verminderde reactie op biologische geneesmiddelen zoals ontstekingsremmende medicatie. Het handhaven van een goede vitamine D-status kan de terugval en ontsteking verbeteren. Verder onderzoek is nog steeds nodig om de onderliggende processen te bepalen.

Vitamine D en prikkelbare darm syndroom

Vitamine D-tekort komt ook vaak voor bij patiënten met het prikkelbare darm syndroom (PDS). Dit tekort wordt meestal veroorzaakt door een lage blootstelling aan zonlicht en een dieet met weinig vitamine D. Interessant is dat zowel PDS-patiënten als mensen met vitamine D-tekort vergelijkbare symptomen hebben. In beide gevallen is er een toename van de productie van ontstekingsbevorderende stoffen en een vermindering van de afgifte van ontstekingsremmende stoffen, verhoogde doorlaatbaarheid van de darmwand, onbalans of slechte aanpassing van het darmmicrobioom en een verstoring van de communicatie tussen de hersenen en de darm.

Onze hersenen kunnen de samenstelling van de microbiota beïnvloeden door bijvoorbeeld de beweging van de darm, afscheidingen (zoals spijsverteringssappen) in de darm en de doorlaatbaarheid van de darmwand aan te passen. De communicatie tussen de darmen en de hersenen wordt de “darm-hersenas” genoemd. Bovendien kunnen zowel PDS als vitamine D-tekort symptomen van buikpijn, opgeblazen gevoel, ontevredenheid over de ontlasting, verhoogde depressie en vermindering van de gerapporteerde kwaliteit van leven veroorzaken.

PDS-patiënten die een vitamine D supplement nemen, zien verbeteringen in de productie van pro-inflammatoire markers en afgifte van anti-inflammatoire markers, normale doorlaatbaarheid van de darm, een uitgebalanceerd darmmicrobioom, herstelde hersendarm-as, vermindering van buikpijn, opgeblazen gevoel en ontevredenheid met de stoelgang en verbeterde kwaliteit van leven.

Vitamine D, darmgezondheid en het microbioom

Een recent onderzoek naar de effecten van UVB-licht op het microbioom toonde een toename van verschillende soorten darmbacteriën (microbioom), binnen een week na blootstelling van de proefpersonen aan UVB-licht. Sommige deelnemers gebruikten een vitamine D supplement bij het begin van het onderzoek en hadden goede vitamine D-waarden. De meeste andere deelnemers (geen suppletie) hadden onvoldoende vitamine D-waarden. Dit suggereert dat het aanvullen van vitamine D een effectieve manier is om vitamine D-tekort te voorkomen. De deelnemers die vitamine D niet aanvulden hadden ook een significant lagere bacteriële diversiteit in vergelijking met de deelnemers die vitamine D wel aanvulden.

Heb je last van PDS en heeft een vitamine D supplement niet geholpen? Plan dan een online consult in bij mijn diëtistenpraktijk Darm diëtist, en ik help je verder met al jouw vragen!

Functies van het darmmicrobioom

Ons darmmicrobioom heeft verschillende functies, en een grote diversiteit aan bacteriën wordt verondersteld veerkrachtiger te zijn tegen stressoren en wordt gezien als een kenmerk van gezondheid en gezond ouder worden. Ons microbioom:

Helpt het lichaam bepaalde voedingsmiddelen te verteren die de maag en dunne darm niet hebben kunnen verteren

Helpt bij de productie van sommige vitamines (B en K)

Helpt ons pathogene micro-organismen te bestrijden en de heelheid van het darmslijmvlies te behouden

Speelt een belangrijke rol in het immuunsysteem, het heeft een barrière-effect.

Als je meer wilt lezen over darmbacteriën, klik dan hier voor mijn artikel over hoe je darmbacteriën obesitas kunnen bevorderen.

Onderzoek naar UVB-licht en het microbioom

De deelnemers aan het onderzoek, alleen gezonde vrouwen, ondergingen binnen een week drie volledige blootstellingen in een fototherapie-apparaat, een soort gespecialiseerde zonnebank. Een week na blootstelling van de deelnemers aan UVB-licht steeg hun vitamine D-waarden met ongeveer 10%. Verrassend genoeg was er een significante toename van de diversiteit van het darmmicrobioom bij deelnemers die vóór het onderzoek geen vitamine D supplement namen.

Aan het einde van het onderzoek hadden de deelnemers die geen supplement hadden gekregen hun diversiteit verhoogd tot dezelfde niveaus als de deelnemers die vóór het onderzoek een vitamine D supplement namen. Deze toename omvatte verschillende bacteriefamilies die geassocieerd zijn met een gezond microbioom en geassocieerd zijn met een verbeterde gezondheidstoestand in vergelijking met het microbioom van die mensen die lijden aan verschillende immuun-gemedieerde ontstekingsziekten (zoals de ziekte van Crohn).

Seizoensgebonden veranderingen in inflammatoire darmziekten en prikkelbare darmsyndroom

Verschillende chronische ontstekingsziekten vertonen seizoensgebonden patronen in de ernst van de ziekte. De terugkerende aard van IBD wordt sterk geassocieerd met vitamine D-waarden. Ons microbioom heeft seizoensgebonden schommelingen in samenstelling en dit komen overeen met schommelingen in vitamine D-niveaus gedurende het hele jaar.

In eerdere studies werden de veranderingen toegeschreven aan verschillende voedselbeschikbaarheid en consumptie tussen de seizoenen en gedurende het jaar. Met de bevindingen dat UVB-licht het darmmicrobioom snel kan veranderen zonder dieetveranderingen, kunnen de seizoensgebonden schommelingen in ons microbioom worden verklaard door blootstelling aan de zon gedurende het hele jaar. Hoewel deze seizoensvariatie van het microbioom misschien geen duidelijke effecten heeft op gezonde personen, kan het van groter belang zijn voor mensen met immuundisfunctie.

Opvlammingen in IBD- en PDS-symptomen worden vaak gemeld wanneer serum vitamine D-waarden laag zijn. Deze studie roept de vraag op of deze veranderingen in ziekteactiviteit kunnen worden versneld door veranderingen in het microbioom, en of ziekteactiviteit in IBD en PDS kan worden beïnvloed door blootstelling aan zonlicht (UVB).

Wat kun je doen als je een vitamine D-tekort vermoedt?

Voor de meeste mensen wordt vitamine D-suppletie aanbevolen. Onze dagelijkse hoeveelheid zonlicht krijgen is moeilijk. Vooral als je niet elke dag in de zon komt, ver van de evenaar woont, overdag binnen werkt, je handen en / of gezicht bedekt met kleding, of als je in noordelijke delen woont van de wereld met een donkere huidskleur.

Mensen met IBD en PDS kunnen baat hebben bij dagelijkse vitamine D-suppletie en vooral wanneer zonlicht niet overvloedig aanwezig is. Vitamine D-suppletie vermindert niet alleen het risico op vitamine D-tekort, het kan ook het risico op opvlammingen verminderen, helpen de darm en de diversiteit van het microbioom te herstellen en de kwaliteit van leven te verbeteren!

Als je zeker wilt zijn van je vitamine D-status, vraag dan een bloedtest aan bij jouw huisarts.

Hoeveel vitamine D moet mijn supplement bevatten?

Om te bepalen hoeveel vitamine D je supplement moet bevatten, kun je de tabel bekijken met aanbevolen dagelijkse hoeveelheden die zijn vastgesteld door het voedingscentrum. Deze cijfers vertegenwoordigen een dagelijkse inname die voldoende is om de gezondheid van de botten en het normale calciummetabolisme bij gezonde mensen te handhaven. Overschrijd deze hoeveelheden niet, tenzij op voorschrift van je huisarts.

Suppletieadvies voor vitamine D
GroepLeeftijdWie Extra vitamine D
Kinderen0 – 3 jaariedereen10 mcg
Vrouwen4 – 49 jaardonkere of getinte huidskleur10 mcg
 4 – 49 jaarniet dagelijks in de zon, of met bedekte huid10 mcg
 50 – 69 jaariedereen10 mcg
 70 jaar en ouderiedereen20 mcg
Zwangere vrouwen  iedereen10 mcg
Mannen4 – 69 jaardonkere of getinte huidskleur10 mcg
 4 – 69 jaar niet dagelijks in de zon, of met bedekte huid n10 mcg
 70 jaar en ouder iedereen20 mcg

Wanneer we kijken naar vitamine D-supplementen, wordt de dosering normaal beschreven als IE. 400 IE is 10 mcg. Vitamine D is zeer betaalbaar en wordt het beste opgenomen als het in een zachte gel met olie zit. Bijvoorbeeld de vitamine D van New Care.

Heb je wel eens vitamine D-supplementen ingenomen? Heb je een verandering in je darmsymptomen opgemerkt en het verband gezien tussen vitamine D en darmgezondheid? Laat me je verhaal weten!



2 gedachten over “Vitamine D en Prikkelbare Darm Syndroom”

  • Hey Manon!

    Ik heb PDS, en ben momenteel ook op zoek naar een vitamine D supplement. Via een beetje research online ben ik dus zo op jouw blog terecht gekomen, en nu ben ik helemaal overtuigd om er ééntje te beginnen nemen. Ik heb al wat aanbieders vergeleken, en ben momenteel het meest overtuigd van deze van Flinndal (https://www.flinndal.nl/vitaminen/vitamine-d-tablet), wat vind jij van deze? Hun reviews zijn alvast super, maar krijg graag feedback!

    Groetjes,
    Lieselotte

    • Hoi Lieselotte, goed dat je er zo mee bezig bent! Flinndal is een merk wat ik zelf ook dagelijks gebruik, dus het merk is prima! Voor een vitamine D kies ik altijd voor een variant in een capsule met olie, want vitamine D is een vetoplosbaar vitamine en dus is de opneembaarheid beter als hij in olie zit. Zij hebben wel ook capsules! Die zijn hoger gedoseerd, maar een vitamine D overschot komt eigenlijk niet voor, en anders kun je hem ook om te dag nemen.
      Groetjes! Manon

Geef een antwoord

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.